ماها حتی یه ابزار تحلیل هم تو ذهنمون نداریم. ما بر اساس این که اطرافیانمون چطور تحلیل می کنن، تحلیل می کنیم! ما آدم های جالبی هستیم، متأثر از جوِ غالبِ محیط هایی که کار می کنیم، زندگی می کنیم، درس می خونیم، هستیم! آدم ها، رفتارها، کارها و کلن زندگی رو صفر و یک می بینیم. فلانی یا آدم خیلی خوبیه، یا آدم خیلی بدی! فلانی یا سبزه یا لجنه، فلانی یا سوسیالیسته یا لیبرالیسته. هر کس بر ضد اعدام اعلام موضع نکرد، پس طرفدار اعدامه، پس با حکومته، پس قاتل و جانیه! فلانی چون تو جلسه ای شرکت کرده که حکومت تشکیل داده، پس ترسیده، پس خودش حکومتیه، پس از اوناست، پس … حالا کسایی که باورهای مخالف ما هم دارین این شکلین، خودی یا غیر خودی، دوست یا دشمن، بسیجی یا ضد ولایت فقیه و … غافل از اینیم که حتی دو تا برادر با هم فرق دارن، یا غافلیم یا نمی تونیم بفهمیم.

اما همین ماها، تو زندگی شخصیمون اینجور نیستیم، همه رو جون به لب می کنیم تا بتونیم یه تصمیم بگیریم درباره شغل، درباره ازدواج، درباره تحصیل، درباره سفر، درباره یه دوست. اینقد تردید داریم که آخرش هیچ تصمیمی نمیگیریم و گند می زنیم به همه چیز! ما هنوز بعد از سی سال عمر، دنبال پاسخ به سوالات اساسی زندگیمون می گردیم!

کاش سعی کنیم در رابطه قضاوت اتفاقاتی که در خارج از فردیت ما رخ میده، کمی پیچیده تر فکر کنیم و در دایره فردیت خودمون، کمی اعتماد به نفسمون رو بالا ببریم.

پ.ن: چند روزه که یه جوری میخوام بگم دوستان بی خیال این تحلیل های آبکی شین، آدم ها رو با یه رفتار قضاوت نکنین، اینقد روی موج سوار نشین (موج عامه، موج روشنفکری)، یه کم خودتون باشین، یه کم جرآت مخالفت با همه رو به خودتون بدید، یه کم جسارتتون رو بالا ببرید، یه کم به عمق مسائل نگاه کنین، اینقد از بی تفاوتی ما ایرانی ها نسبت به وقایع اطراف ننویسین، به جاش بنویسین چرا این گونه شدیم، اینقد از اعدام ننویسین، به جاش از دغدغه های واقعی شخص خودتون بنویسین، چند روزه که حالم بد میشه از نوشته های از روی هم نوشته شده!

نیست در سودای زلفت کار من جز بیقراری ** ای پریشان طره تا چندم پریشان میگذاری

هر کسی یه جور خاصی زندگی می کنه، اون چیزی که باعث میشه زندگی آدما با هم فرق داشته باشه، رفتارهای متفاوت اونا در شرایط مشابه هست. این که چرا آدما در شرایط کاملاً مشابه، رفتارهای کاملاٌ متفاوت ازشون سر میزنه به دلیل تفاوت در مدل ذهنیشونه. اما چه چیزایی بر مدل ذهنی آدم ها تأثیر میزاره و سبب میشه که مدل ذهنی هر فرد متفاوت با فرد دیگه بشه؟

تحصیلات! مطالبی که آدم ها در طول دوران تحصیل یاد می گیرن، در مغز آدم ته نشین میشه، قسمتی از اون در حافظه بلند مدت آدم قرار میگیره و هرگز پاک شدنی نیست. آدم ها به طور ناخودآگاه با 4 سال یا 6 سال درس خوندن در یه رشته دانشگاهی، نحوه تفکرشون عوض میشه. نگاهشون به دنیا عوض میشه.

شغل! افرادی که چند سال یه حرفه مشخصی داشته باشن، به تدریج به جایی میرسن که دنیا رو فقط از دریچه همون شغل نگاه می کنن و بقیه پنجره ها رو دونه دونه به روی خودشون می بندن، تا حالا به یه معمار توجه کردین که وقتی تو خیابون راه میره چطور به ساختمون ها نگاه می کنه و یا یه آدم نظامی رو دیدین که در هر مساله ای جنبه امنیتی اون براش مهمه!
تجربه! تجارب ما آدم ها معمولا فرق داره، اتفاقاتی که در کودکی، در نوجوانی، در جوانی و … برای ما افتاد، برای هیچ کس دیگه حتی برادر یا خواهرمون نیفتاده، تأثیری که بر ما گذاشته، بر هیچ فرد دیگه ای نذاشته، خیلی از تجربه ها گروهی هستن، خانوادگی هستن، بچگی های من با اخبار جبهه عجین شده، بچگی های یه نفر دیگه با اخبار اعدامی های 67!

خیلی چیزهای دیگه هستن که بر مدل ذهنی افراد تأثیر میزارن و در واقع اونو می سازن، هرگز نباید انتظار داشته باشیم که در یه شرایط مشابه همه مثل هم فکر کنن، مدل ذهنی آدم ها با هم فرق داره، واسه بعضی ها پیچیده هست، واسه بعضی ها ساده، واسه بعضی ها خوشبین، واسه بعضی ها بدبین، واسه بعضی ها تازه نفس، واسه بعضی ها خسته! حق دادن یا حق ندادن به یه فرد، به یه گروه اشتباهه! ما ادم های ساده، ما آدم هایی که دایره تصمیم گیریمون فقط شامل حال خودمون و حداکثر خانوادمون میشه، همیشه حق داریم که هر تصمیمی که مدل ذهنیمون حکم می کنه بگیریم، بر اساس مدل ذهنیمون امیدوار یا ناامید باشیم و این حس رو بیان کنیم.

خیلی خوبه که آدم همیشه امیدوار باشه، خیلی خوبه که ادم همیشه هدف داشته باشه، خیلی خوبه آدم همیشه رویای آنچه خوب است رو داشته باشه، اما نمیشه، اما همیشه نمیشه، اما همه آدم ها نمی تونن، آدم ها در هر زمانی در شرایط مختلفی هستن، تازه اگه شرایطشون یکسان بود، مدل ذهنیشون فرق داشت. یکی تازه فارغ التحصیل شده، یکی تازه بازنشست شده، یکی تازه به سن دائی اعدامیش رسیده، یکی تازه می خواد بچه دار شه، یکی تازه می خواد متأهل شه، یکی تازه می خواد دکترا بخونه، یکی تازه رویای پردرآوردن داره، یکی خسته از همه دنیاست. آدم هایی که میرن، آدم هایین که شرایطشون، مدل ذهنیشون بهشون میگه جای موندن نیست، جای امیدواری نیست، باید رفت، باید یه جای دیگه، از نو زندگی ساخت، آدم هایی که میرن کارشون سخت تر از ماهایی که می مونیم، ماهایی که هنوز تازه نفسیم، هنوز امید داریم، هنوز می خوایم تغییر بدیم هست،  ما رو بستری از گذشته زندگی می کنیم، اما اونا باید از صفر شروع کنن با روحیه ای زیر صفر! باور کنیم که اونا هم حق دارن، حق دارن برن، حق دارن ابراز ناامیدی کنن، این اندک حق ها رو از هم نگیریم.

من خودم واسه اغلب آدم ها می نویسم با سپاس، برای مدیر بالا دستم می نویسم با سپاس و احترام و برای رئیس بزرگ می نویسم باسپاس و تجدید احترام!!

حالا همه اینا رو گفتم بگم طرف نامه داده به من و آخرش نوشته “با اغتنام فرصت احترامات فائقه خود را تجدید می دارد”

سال سوم دانشگاه که بودیم، یه روز اعلام کردن که از امروز دانشگاه نفت دیگه زیر نظر وزارت نفت نیست و زیر نظر وزارت آموزش عالی شده، انگار وزیر وقت نفت دلش می خواست از شر دانشگاه نفت خلاص شه و مسئولیت و هزینه هاش رو به گردن وزارت علوم بندازه، با افتخار از این خبر یاد کرد. اما فکر نکرده بود که ماهایی که اومده بودیم به دانشگاه نفت، چقد این که واسه وزارت خونه نفتیم برامون اهمیت داره، فکر نکرده بود که اونایی که فارغ شده بودن، با یه تناقض بزرگ روبرو میشدن، فکر نکرده بود به هویتی که ما دانشجویان نفتی داشتیم.

بیش تر از یه ماه تحصن و اعتصاب طول کشید، امتحانات ترم برگزار نشد، تا بالاخره اعلام کردن که دانشگاه نفت دوباره رفت زیر نظر وزارت نفت. اون اعتراضات، دقیقا اولین تجربه یه اعتراض مدنی واسه من و بقیه بچه ها بود.

چنین تصمیماتی در این کشور نه تازگی داره و نه بنظر میرسه که پایانی داره، از انحلال حزب گرفته تا تغییر اسم خیابون تا تغییر هویت باشگاه فوتبال و حالا دوباره دانشگاه…

جزئیات انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران

ماها عادت کردیم که همیشه گروهی باشن که نه از دولت هستن، نه از سپاه و نه از هیچ جای دیگه حکومت، اما به خشن ترین شکل ممکن امیال و هوس های حکومت رو اجرا کنن و در نهایت حکومت از اونا اعلام برائت کنه و اون ها هم در کمال پر رویی خودشون رو آنارشیست بدونن. اگه گروهی تو ایران آنارشیست باشه، افرادی هستن که آزادی فردی خود رو بدون زیر پا گذاشتن آزادی های فردی دیگران جستجو می کنن.

آنارشیسمی که آقای  الله کرم از اون یاد می کنه، آنارشیسمی بر مبنای حکومت و دولت هست، آنارشیسم دولتی پارادوکس خنده دار دردناکی بیش نیست.

به زودی شاهد یک حرکت آنارشیستی  مجدد از سوی جریان های حزب اللهی خواهیم بود

اما ایشون بعد این همه سال در راس هرم بودن، چنان با اعتقاد حرف می زنه و همیشه هم تکرار می کنه، که اگه ادم یه کم احمق باشه خب میگه احتمالا یه چیزی هست، میگه خب شاید واقعا فتنه ای در کار بوده، خب شاید واقعا این فتنه برای سالیان سال این نظام رو واکسینه کرده، واقعا 9 دی حماسه ای بوده و … اگه آدم تو همین تهران نبود و با چشم های خودش نمی دید، بعید نبود باور کنه. می خوام بگم این آدم از روی سیاست ورزیش نیس که از این حرف ها می زنه، به نظر من دوز توهم در این آدم بالا رفته، امر بر ایشون مشتبه شده و دنیا رو از یه زاویه دیگه، اون طور که فکر می کنه و نه اونطور که هست می بینه.

…
آدم ها کارها رو بر دو اساس انجام میدن، یا با میل انجام میدن، یا با زور!
یا خودشون میکشن پایین، شما می کنی توش؛ یا به زور شلوارش رو پاره می کنی، ترتیبش رو میدی!
درهمه ابعاد زندگی، آدم ها  فقط به این دو صورت رفتار می کنن!
…

سیزده ماه تو شرکتی کار می کردم که همه کاره اش “حسین کاظم پور اردبیلی” بود. بدون شک بی نظیرترین آدمیه که دیدمش، از این به بعد، گهگاه از این آدم و حرف هاش و خاطره هاش  خواهم نوشت.